Czym jest Linux?


Linux to nowoczesny system operacyjny należący do rodziny Unix. Stabilny, o potężnych możliwościach konfiguracyjnych oraz ogromnym polu zastosowań. Wielozadaniowość oraz możliwość jednoczesnego korzystania z niego przez wielu użytkowników powoduje, że staje się on coraz bardziej popularny. Oferuje nam możliwość uruchamiania poszczególnych programów jako oddzielnych procesów z ochroną pamięci, co daje nam gwarancję, że jeden z procesów nie uszkodzi drugiego. Daje nam możliwość obsługi wielu protokołów sieciowych (TCP/IP, IPX, Appletalk, SMB, inne), co stawia go na pierwszym miejscu jako sieciowy system operacyjny. Dodatkowym atutem Linuksa jest to, że działa na wielu platformach sprzętowych: w tej chwili pełne dystrybucje dostępne są m. in. na procesory Intel, Dec Alpha, Motorola, Sparc. Znajduje zastosowanie jako system operacyjny potężnych serwerów lub stacji roboczych, także w zwykłych komputerach używanych na co dzień w sieci biurowej czy w domu.

Pod względem wydajności, szybkości i stabilności śmiało konkuruje z kosztownymi komercyjnymi systemami operacyjnymi. Ponadto, dużą jego zaletą jest pełna dostępność kodu źródłowego. Bazując swoje rozwiązania na Linuksie nie inwestuje się w zamkniętą technologię, uzależnioną od łaski i niełaski jednej firmy, lecz w otwarty system, do którego wiele firm jest w stanie zapewnić wsparcie i doradztwo.

Podsumowując - Linux jest nowoczesnym, wielozadaniowym, wieloużytkownikowym systemem operacyjnym, posiadającym między innymi:

  1. prawdziwą wielozadaniowość (preemptive multitasking)
  2. ochronę pamięci (jeden proces nie może uszkodzić innego procesu ani tym bardziej systemu)
  3. zaawansowany system plików (m.in. journalling, tj. kronikowanie czyli rejestrowanie grup operacji jako transakcji, które albo zostaną w całości poprawnie wykonane albo anulowane co jest szczególnie przydatne w razie awarii systemu plików np. w przypadku niekontrolowanego wyłączenia komputera wskutek zaniku zasilania - dzięki takiemu rozwiązaniu system może bardzo szybko przywrócić poprzedni stan systemu plików sprzed awarii)
  4. wbudowaną obsługę wielu protokołów sieciowych (TCP/IP, IPX, SMB,Appletalk, AX.25) - pełna obsługa sieci
  5. wielowątkowość (multithreading)
  6. łatwy w obsłudze tryb okienkowy X-Window; dostępne jest wiele menedżerów okien - m.in.: KDE, Gnome.
  7. obsługę wielu różnych procesorów (Intel x86, DEC Alpha (21064 i 21164), SPARC, MIPS oraz Motorola 680x0)

Nazwy Linux używamy jedynie w odniesieniu do jądra systemu (kernela). Natomiast jądro wraz z oprogramowaniem potrzebnym do pracy systemu nazywamy dystrybucją. Istnieje wiele dystrybucji Linuksa. Najbardziej znane, to: RedHat (CentOS, Fedora), Debian, SlackWare, S.u.S.E, Gentoo, Ubuntu, Mandriva (dawniej Mandrake). Każda dystrybucja różni się od siebie jedynie sposobem przygotowania i dostarczonymi narzędziami (oprogramowaniem użytkowym), więc nie ma obawy, że jakieś programy nie będą działać, jeśli mamy zainstalowaną inną dystrybucję (wystarczy posiadać kody źródłowe programów, a są one powszechnie dostępne w przypadku oprogramowania OpenSource, lub korzystać z wersji binarnych przygotowywanych dla określonych dystrybucji). Więcej informacji o dystrybucjach Linuksa w wolnej encyklopedii. Linux oraz wiele aplikacji jest rozprowadzany na zasadach określonych przez Powszechną Licencję Publiczną GNU. Oznacza to, że bezpłatnie można kopiować, używać i rozpowszechniać źródła, bądź binaria (które oczywiście można pobrać z Internetu). Jednak kupując jakąś dystrybucję (w sklepie, u konkretnej firmy) musimy za nią zapłacić, ponieważ dana firma nalicza koszty za jej przygotowanie, tzn. nośniki danych, dobranie odpowiednich aplikacji, publikacja tego wszystkiego, drukowane podręczniki itp.

Istotną dla użytkownika końcowego cechą wielu dystrybucji jest ich wielojęzyczność, szczególnie w przypadku najbardziej popularnych dystrybucji, które dostępne są oczywiście również w języku polskim (można także zainstalować obsługę kilku wybranych języków jednocześnie i w łatwy sposób przełączać się między nimi w zależności od potrzeby). Istnieją nawet dystrybucje tworzone w Polsce, jak PLD Linux, Linux EduCD, Aurox.

Linux znany jest również z kompatybilności z innymi systemami, potrafi bez problemu czytać różnorodne systemy plików, także pochodzące z innych systemów operacyjnych, a nawet istnieją narzędzia (np. Wine, Cedega) umożliwiające uruchamianie pod Linuksem aplikacji napisanych zupełnie pod inny system.

O sile Linuksa (czy ogólnie systemów uniksowych) decyduje przede wszystkim jego architektura, sposób w jaki został zaprojektowany, sprzyjająca stosowaniu mechanizmów gwarantujących bezpieczeństwo, stabilność i wydajność systemu. Realizacja dowolnych zadań w Linuksie przy użyciu kombinacji prostych, ale niezawodnych, zawsze działających elementarnych narzędzi (aplikacji), wpływa znacząco na stabilność systemu (sytuacja odmienna od modelu oprogramowania spotykanego w innych systemach operacyjnych, gdzie pojedynczy program próbuje zrobić wszystko i przez to napotyka podczas działania na więcej sytuacji wyjątkowych stanowiących zagrożenia dla prawidłowej realizacji zadania, wywołując często awarie i powodując błędy w działaniu aplikacji). Ponadto bardzo korzystną cechą decydującą o potędze Linuksa jest wspomniana już wcześniej powszechna dostępność kodów źródłowych i związane z nią szerokie wsparcie ze strony programistów rozwijąjących oprogramowanie pod Linuksa (w przypadku zauważenia błędu bardzo szybko przygotowywane są poprawione wersje, czego nie można powiedzieć o oprogramowaniu z zamkniętym kodem źródłowym) i możliwość dostosowania jądra systemu do aktualnych, indywidualnych potrzeb dzięki modularności kernela - możliwe jest dodawanie na poziomie jądra nowych sterowników wykorzystywanych urządzeń, a wyłączenie obsługi nieużywanego sprzętu; przy odpowiedniej konfiguracji do pamięci ładowane są tylko potrzebne w danej chwili moduły programowe, a gdy już ich obecność nie jest wymagana to system może je automatycznie odładować zwalniając tym samym niewykorzystywane zasoby systemu, np. pamięć operacyjną, która może dzięki temu zostać wykorzystana przez inne procesy. Pozwala na optymalne gospodarowanie zasobami, w szczególności pamięcią i procesorem.

Szereg wymienionych powyżej zalet Linuksa sprawia, że system ten świetnie sprawdza się zarówno jako zaawansowany serwer (sieciowy, internetowy, bazodanowy, czy aplikacyjny; w tym z obsługą klastrów i mechanizmu wirtualizacji), jak również jako system biurowy czy domowy (tryb okienkowy, mnóstwo oprogramowania użytkowego, w tym edytory tekstu, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, przeglądarki i komunikatory internetowe, aplikacje multimedialne, gry).

Do strony o Linuksie